Sayt test rejimida ishlamoqda / Сайт тест режмида ишламоқда / The site is running in test mode / Сайт работает в тестовом режиме
TelegramTwitterphoneInstagramYouTubeFacebook
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман)нинг 2025 йилнинг 9 ойлигида амалга оширган ишлари ва фаолият натижаларига бағишланган БРИФИНГ
2025 йилнинг 9 ойлигида Омбудсманга Ўзбекистон Республикаси фуқаролари, хорижий давлатлар фуқаролари ва омбудсманлари, фуқаролиги бўлмаган шахслар, жамоат ташкилотлари ва бошқа юридик шахслардан 15 385 та мурожаат келиб тушган. Шундан 2 097 таси ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахслар, уларнинг яқин қариндошлари ва ҳимоячи (адвокат)ларидан юборилган.


Мурожаатларнинг 37 таси белгиланган тартибда аноним деб топилган.

Жами мурожаатларнинг 27,3% иқтисодий, 24 % ижтимоий, 16,4% шахсий, 11,8% мурожаат этиш, 3,7% оила ҳуқуқларига, 1% экологик ҳуқуқларга, 11,9 % ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда ушлаб турилган шахсларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини таъминлашга ва 3,9% бошқа масалаларга оид.

Мурожаатлар ҳудудлар кесимида аҳоли сонидан келиб чиқиб таҳлил қилинганда энг кўп масалалар Қашқадарё, Сурхондарё вилоятлари ва Тошкент шаҳрига тўғри келиши аниқланди.

Ҳисобот даврида Омбудсман томонидан фуқароларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклаш юзасидан давлат ташкилотлари ёки мансабдор шахсларга 133 та даъво ариза, тақдимнома, талабнома, огоҳлантириш ва хулоса  шаклидаги таъсир чоралари киритилди ва уларнинг аксарияти ижобий ҳал этилди.

Омбудсман томонидан фуқароларнинг мурожаатлари асосида ундиришга ҳамда ундириш белгиланишига кўмаклашилган жами маблағлар 9 млрд 327 млн сўмдан ортиқ сўмни ташкил этди. Шундан, 2 млрд 162 млн сўмдан ортиғи фуқароларнинг иш ҳақи ва меҳнат муносабатларига оид.

Фуқароларнинг қарздорлиги, соғлиғига етказилган зарарлар, моддий ва маънавий зарарлар ҳамда бошқа мажбурий тўловлар оқибатида юзага келган ҳуқуқий муносабатлар билан боғлиқ мурожаатлар ўрганилиши натижасида жами 2 млрд 623 млн сўмдан ортиқ маблағлар фуқаролар фойдасига ундирилишига кўмаклашилди.

Шунингдек, 25 нафар фуқаронинг ишга тиклаш ва ишга жойлаштириш бўйича мурожаатлари ижобий ҳал қилинди. 11 та ҳолатда иш берувчининг ходимга нисбатан ноқонуний хатти-ҳаракатлари бартараф этилди. Давлат меҳнат инспекцияси инспекторлари томонидан Омбудсманнинг фуқаролар манфаатларида йўллаган сўровига асосан судларга салкам 20 та даъво аризалар киритилди.

Омбудсман сўровига асосан, хотин-қизларнинг вояга етмаган фарзандлари таъминоти учун 577 млн сўмдан ортиқ алимент тўловлари ундирилиши таъминланди. Алимент тўлашдан бош тортган 3 нафар ҳуқуқбузарга маъмурий қамоқ жазоси тайинланди.

Ер участкалари давлат ва жамоат эҳтиёжи  учун олиб қўйилиши муносабати билан компенсация тариқасида тўланиши лозим бўлган 3,6 млрд сўмдан ортиқ маблағнинг фуқаролар фойдасига ундирилишида ёрдамлашилди. 3 нафар фуқаронинг ер участкаларига қўйилган тақиқлари ечилди.

Фуқароларнинг салкам 56 млн сўмлик нореал қарздорликларининг бартараф этилиши таъминланди.

Шунингдек, 80 нафарга яқин фуқароларнинг ижтимоий ҳимояга оид мурожаатлари ижобий ҳал этилди.

Шу билан бирга, жамоавий мурожаатлар ишчи гуруҳ тузилган ҳолда ўрганилиши натижасида Сурхондарё вилояти Олтинсой тумани Ҳақобод МФЙда электр трансформаторлар алмаштириб берилишига ҳамда Қашқадарё вилояти Деҳқонобод тумани Пахтачи МФЙ ҳудудидан автойўл(магистрал)да пиёдалар учун йўлак қурилишига эришилди.

Мурожаатларни ўрганиш натижаларига кўра, инсон ҳуқуқларини бузилишига йўл қўйган 33 нафар масъул ходим хайфсан, жарима, лавозимидан озод этиш каби интизомий ва маъмурий жавобгарликка  тортилган

3 та ҳолатда жиноят иши кўзғатишни рад этиш ҳақида ички ишлар бўлимлари томонидан қабул қилинган қарорлар прокуратура органлари томонидан бекор қилиниб, қўшимча терговга қадар текширув ҳаракатларини ўтказиш учун юборилишига эришилди.

Экологик ҳуқуқларга оид бўлган жамоавий мурожаатларни ўрганиш натижасида Фарғона шаҳри Фаробий кўчасидаги кўп қаватли турар жой қурилиши, Риштон туманидаги хусусий қурилиш ишлари шаҳарсозлик норма ва қоидаларига зид бўлганлиги учун тўхтатилди.

Фарғона вилояти Қува туманида жойлашган автомобил ювиш шахобчаси, санитария-эпидемиология қоидаларига зид равишда фаолият юритиб, аҳоли эътирозларига сабаб бўлгани учун бошқа худудга кўчирилди.

Сирдарё вилояти Боёвут туманининг Жўлангар ва Сармиш маҳаллалалари аҳолисининг ичимлик суви билан таъминланишида кўмаклашилди.

Андижон вилояти Избоскан туманидаги Фарғона ва Ташлама каналлари оралиғидаги манзарали дарахтлар экилиб, яшил макон яратилган 2.5 гектар ҳудудда бошланган уй-жой қуриш ишлари Омбудсман тавсиясига кўра тўхтатилди.

Шунингдек, Фарғона вилоятидан юборилган мурожаатлар асосида ушбу ҳудуддаги ғишт ишлаб чиқарувчи корхона ва цехларнинг аҳоли соғлиғини таъминлаш ва атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш бўйича мониторинглар ўтказилди. Уларга тегишли ташкилот вакилларидан иборат ишчи гуруҳ жалб этилди. Натижада 2 та корхона фаолияти атроф-муҳитга салбий таъсир кўрсатганлиги сабабли улардан 7 млн сўмга яқин қўшимча компенсация тўловлари ундирилган, 6 та корхонага нисбатан суд тартибида жарима жазолари қўлланилган. 4 та корхонада эса замонавий чанг-газ ушлаш қурилмалари ўрнатилгани аниқланган.

Ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларда сақланаётган шахслар, уларнинг яқин қариндошлари ва ҳимоячи (адвокат)ларидан Омбудсманга 2025 йилнинг 9 ойида 2097  та мурожаат келиб тушди.

Шикоятларнинг 37 таси юзасидан ходимларнинг хатти-ҳаракатларига нисбатан хизмат текширувлари тайинланган, шунингдек ички ишлар идораларининг 5 нафар ходими интизомий жазоланган ва 1 нафари бўшатилган,

Мурожаатларнинг 12 таси юзасидан Жиноят-процессуал кодексининг 83-моддаси 2-қисмига асосан жиноят иши қўзғатишни рад қилиш ҳақида қабул қилинган қарорлар, Омбудсманнинг мурожаат хатига асосан юқори турувчи прокурорлар томонидан бекор қилиниб, қўшимча терговга қадар текширув ҳаракатлари ўтказилиши белгиланди.

Маҳкум ва маҳбусларнинг оила аъзоларига 34 млн сўмга яқин моддий ёрдам пуллари ажратилишига кўмаклашилди.

Шунингдек, ҳисобот даврида Омбудсман ва унинг ҳузуридаги Жамоатчилик гуруҳлари томонидан ҳаракатланиш эркинлиги чекланган шахслар сақланадиган жойларга 728 маротаба мониторинг ташрифлари амалга оширилди.

Мониторинг ташрифларида 7 мингдан ортиқ маҳкум ва маҳбуслар билан жамоавий ҳамда 4 381 нафари билан ҳоли тарзда суҳбатлар ўтказилди.

Мониторинг ташрифлари давомида ушбу муассасаларда сақланаётган шахсларнинг яшаш шароитлари, овқатланишлари, меҳнат қилиш ҳамда тиббий ёрдам кўрсатиш ҳолатлари ва сифати, сақланаётган шахслар орасида олиб борилаётган маънавий-маърифий ишлар ҳамда санитария-гигиена талабларига риоя этилаётганлиги ва бошқа шу каби ҳолатлар ўрганилди.

2025 йилнинг 9 ойида Омбудсман томонидан мониторинг ташрифларида аниқланган камчиликларни бартараф этиш юзасидан идора ва вазирликларга 15 та тақдимнома, 1 та хулоса ва 13 та талабнома шаклидаги таъсир чоралари киритилди.

Ушбу таъсир чоралари натижаларига кўра, 5 нафар соғлиқни сақлаш ва 12 нафар ички ишлар ходимларига интизомий жазолар қўлланилди.

Омбудсман томонидан киритилган таъсир чорасидан сўнг Бухородаги “Мурувват” ногиронлиги бўлган аёллар интернат уйини таъмирлаш учун 176 млн сўм ажратилди.

Омбудсман тақдимномасидан сўнг, Қорақалпоғистон Республикасидаги Соғлиқни сақлаш вазирлигининг туман ва шаҳарлар тиббиёт бирлашмалари таркибида ташкил этилган қатор мастлик ҳолатида бўлган шахсларга тиббий ёрдам кўрсатиш туманлараро пунктларидаги шароитлар яхшиланди. Жумладан, Нукус шаҳридаги ҳушёрхона янги манзилга кўчирилган. Шунингдек, Хўжайли, Нукус ва Қораўзак туманларидаги ва Хоразм вилояти Ҳонқа туманидаги ҳушёрхоналар таъмирланиб, санитария ва хавфсизлик талабларига мос равишда қайта жиҳозланган.

Шунингдек, Сирдарё вилоятидаги 40-сон манзил-колониясида сақланаётган маҳкумларнинг ишлаб чиқариш объектларидаги овқатланиш ва ювиниш хоналаридаги шароитлар яхшиланди.

Шу билан бирга, шахсларни сақлашнинг санитария-гигиена қоидалари талабларига зид бўлган Тошкент вилоятидаги Чиноз, Қибрай ва Юқоричирчиқ туманларидаги вақтинча сақлаш ҳибсхоналари фаолияти Ички ишлар вазирининг тегишли буйруғи билан тугатилди.

Омбудсман тақдимномасидан сўнг Республика кузатув кучайтирилган руҳий касалликлар шифохонаси учун 1,67 млрд сўмдан ортиқ маблағ ажратилди

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) томонидан 2025 йилнинг 9 ойи давомида фуқаролар мурожаатларини кўриб чиқиш ҳамда ўтказилган ўрганишлар натижасида Парламент ва тегишли давлат ташкилотларига 23 та тахлилий маълумотлар киритилди.

Аҳоли мурожаатларида кўтарилган масалалар асосида мамлакатимизнинг 90 га яқин туман ва шаҳарларида ҳамда 20 дан ортиқ олий таълим муассасаларида очиқ мулоқотлар ўтказилди. “Омбудсман мактаби” лойиҳаси доирасида ўтказилган ушбу тадбирларда 10 мингга яқин фуқаролар қамраб олинди.

Шунингдек, ўқувчиларнинг ҳуқуқий билимларини мустаҳкамлашга қаратилган “Омбудсман соати” лойиҳаси доирасида мамлакатимизнинг 120 га яқин умумий ўрта таълим мактабларида дарслар ташкил этилди. Уларда 6,5 мингдан ортиқ юқори синф ўқувчилар қатнашишди.

Олий Мажлиснинг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) Ахборот хизмати